Mektuplar

Mektup

Maxim Gorki

LEV TOLSTOY'a

Moskova

25 Nisan (Mayıs 7) 1889 

Lev Nikolayeviç!

Seni, Yasnaya Polyana ve Moskova'da aradım.Rahatsız. olduğun için beni kabul edemiyeceğini söylediler.

Böylece sana; mektup yazmaya karar verdim. Gryazi - Tsaritsyn Demiryolunda çalışanların bir çoğu -bu mektubun yazarı da dahil - kırlarda yaşamak fikrini benimsemiş durumdalar. Yani kendi hesaplarına, bağımsız olarak çiftçilik yapmak istiyorlar. Ama her birimiz, ayda ancak otuz ruble kazanabildiğimizden ve kişisel arttırımlanmız pek az olduğundan, bir çiftlik çalıştırmaya başlamak  için çok uzun bir süre beklememiz gerekiyor.

İşte bu sebepten, senden yardım istemeye karar verdik. Denildiğine göre, elinde bir hayli işlenmemiş toprağın var. Biz, senden, bu topraklardan bir parçasını bize vermeni istiyoruz.

Bu maddi yardımının yanında senin fikri desteklemene, akıl vermene, teklifler yapmana da ihtiyacımız var. Ancak bu şekilde gayemize daha kolay bir şekilde erişmemiz mümkün olabilecek. Aynca bize yasak olan kitapları, yani satılması yasaklanan kitapları, okumak için de vereceğini ve bunda bir anlaşmaya varacağımızı umuyoruz. Hani şu, İtiraflarım, İnancım, gibi kitaplar.

Bu fikrimiz, sence, senin dikkatine ve yardımına değer mi, yoksa bu sadece son derece manasız bir şeymiş diye düşünmeden, hiç olmazsa bize bir cevap vereceğini ummaktayız. Bu biraz vaktini alacak senin. Eğer bizleri daha iyi tanımak ve şimdiye kadar neler yaptığımızı ve gayemizin ne olduğunu bilmek istersen, içimizden bir kaç kişi, seni ziyarete gelebiliriz. Senin yardımına güveniyoruz.

Hepimizin adına

Bir Nizhni - Novgorad vatandaşı

Aleksey Maksimovlç Peşkov

 

Nizhni-Novgorad

18 ocak (30 ocak) 1900

Bana bütün söylediklerin için sana çok teşekkür ederim. Bütün yüreğimle teşekkür ederim sana Lev Nikolayevich! Seni gördüğüm için son derece mutluydum ve bundan gurur duyuyordum. Genellikle, senin halka karşı daima açık ve yürekten bir davranışın olduğunu biliyordum. Ama şunu itiraf etmem yerinde olur: bana bu derecede içten ve kibar davranacağını tahmin etmiyordum. Lütfen bana bir resmini ver-eğer böyle bir adetin varsa-bana, bir tane vermeni çok rica ediyorum.

En yürekten selamlarımla

M. Gorki

 

İyi değilim. Oksürüğüm kötüleşti ve göğsüm ağrıyor. Seni tekrar gelip görmeyi istiyordum ama, şu anda sırt üstü yatmaktayım. Adresime gelince:

A.M. Peshkov, 20, Polevaya, Nizhni-Novgorad.

 Kitaplar

Nizhni Novgorad. 14 şubat (26), 1900

Resmine ve hakkımda yazdığın samimi ve güzel şeylere çok teşekkür ederim Lev Nikolayevich! Ben, yazılarımdan -daha iyi olup olmadığımı bilmiyorum ama, düşüncem her yazarın, yazdıklarından daha iyi ve daha yüksek olması gerektiğidir ( 1). Herşeyden evvel - bir kitap nedir ki? Hatta büyük bir kitap bile, dünyanın sadece ölü ve karanlık gölgelerinden başka bir şey değildir, gerçeğin üstü kapalı olarak anlatılması. Oysa bence insan Tanrının yaşıyan bir haznesi, bir kabıdır. Ve benim anladığına göre Tanrı, daha iyiye, daha gerçeğe ve adalete varabilmek için insanın bastırılmaz çalışma çabasıdır. Şu halde, kötü bir insan bile, iyi bir kitaptan daha iyidir, öyle değil mi? . . .

Şuna iyice inandım ki, dünyada insandan daha, iyi  hiç bir şey olamaz. Kendi düşüncelerine göre, Democritus'un bir cümlesini değiştirecek olursam, şöyle demem gerekiyor: Var olan sadece insandır, geri kalan ise, fikirler. İnsanlara karşı, daima en derin saygıyı duydum ve bunda devam edeceğim. Bilmediğim sadece, bunu  gerektirdiği kuvvette, nasıl açıklıyabileceğimdir. Seni bir kere daha ziyaret etmeyi son derece istiyor ve şu anda bunu yapamadığım için, gerçekten üzülüyorum. Öksürüyorum. Öksürüğüm kötüledi, başım da ağrıyor, öyleyken, bütün gücümle çalışıyorum. Kendilerinden hiç hoşlanmadığım, sev-mediğim, kurnaz düşünürler hakkında bir hikaye yazıyorum. Benim fikirlerime göre bunlar. insanlığın en aşağılık tabakaları. Seni yormamak için yazıma son veriyorum.

Ailene en derin ve yürekten selam ve hürmetlerimi sunarım.

A. Peşkov

 

Edinburgh

5 mart. (18) 1905

Kont Lev Nikolayeviç!

İsminin büyük bir etkisi var. Dünyanın bütün kitap okuyan halkı, yazdıklarım sonsuz . bir dikkatle izlerken, görünüşe  göre içlerinden bir çoğu da bu yazdıklarındaki gerçeklere inanıyor. Ama senin dünyaya, şu anda Rusya'da olan olaylar hakkında anlattıkların, beni, sana karşı koymak için  kışkırtmada.

Bana öyle geliyor ki, sen dış ülkelerde yaşıyanların, sana sorduklarına, gereken bilgiyi vermiş değilsin. Kendi kendinle olan zihni  meşguliyetlerin yüzünden, senin iç dünyana  yabancı olan şeyleri, bir  kenara itmekte fazla acele ediyorsun. Yazdıkların, ister dış ülkelerde, ister Rusya'da oturanları, memleketimizde olan olayların önem ve anlamını iyice bilmek istiyen kişileri, yanlış yola sürebilir. Ve ben de sana bunu söylemek istiyordum, Kont!

Sana ve senin yazdıklarının gerçek olduğunu sananlara, ben şahsen gizli olarak şunu açıklamak isterim: Sen, artık, memleketimizde çalışan işçilerin ne şekilde yaşadıklarını bilmiyorsun. Onların iç dünyalarını bilmediğin gibi, onlarm isteklerini  de anlatamaz, dile getiremezsin artık - halkın sesini dinlemeyi kestiğin andan itibaren, bu hakkını kaybetmiş durumdasın.

İşte böyle, Kont! Bir çok defalar, seni, ziyarete gelen mujiklerin ve işçilerin fikirlerini, nasıl sabırsız ve sinirli bir şekilde kabul etmediğine şahit oldum. Bunlar, yürekli, genç düşünceli kişilerin temsilcileriydi. Demek ki onların  düşünceleri senin bir zamanlar hür olup, şimdi tutsaklaşmış ruhunun fikirleri ile. bağdaşamıyorlar. Uzun bir süreden beri, seni ara sıra ziyarete gelen halk temsilcilerinin, bildirilerini, fikirlerini dinlemeye isteksiz olduğun gibi, onların bu ziyaretlerinin seni sinirlendirdiğini de biliyorum. Şimdi ise kendine, yanlış bir şekilde, halkın isteklerini dile getiren bir kişinin rolünü mal etmek istiyorsun. Kendi düşüncelerine dayanarak, Syutaev ve Bondarev adlı iki mujiğin, pasif düşüncelerini, bütün Rus halkının düşüncesi olarak kabul etmekte fazla acele edip, bunun, köleliğin ortaya. çıkardığı bir azınlık olduğunu, anlamamakla hata ettin. Ama yanıldın Kont! Çünkü, daha milyonlarca mujik var düpedüz açlıktan kıvranan., vahşiler gibi  yaşayan, belirli hiç bir istekleri olmayan. Ve sonra gene, senin tanımadığın yüzbinlerce başka müjik var. Tekrar ediyorum, sen onların yüreğinin ve kafasının sesini dinlemeyi reddettin.

Uzun bir süreden beri, senin o, kurtuluşun ancak, kişisel eksiksizliklerle, gelebileceğine inanan düşüncelerinde bir duraklama var. Ama onlar bu yolda çok daha ilerilere gittiler ve artık, insan haklarının ne olduğunu gayet, iyi biliyorlar. Sen onları kaybettin. Onları anlamıyorsun ve onların temsilcilerinin kim olduğunu söylemeye hiç hakkın yok. Her şeyden evvel bu temsilci sen değilsin, Kont!

Rus halkının çektiği ızdıraba dayanamayan ve onlar için çalışan kişilerin yaptıklarım sen, vakitsiz ye budalaca bir şekilde açıkladın. Baskının ağır lığından iki büklüm olmuş, hiç bir hakka sahip olmayan bu kişilerin nasıl cahil olduğunu ve gözlerinin nasıl korkutulduğunu gördüğün için, onların kolayca idare edilebileceklerini ve bir bardak votka için adam bile öldüreceklerini söyledin. Bunlar, sence hatta, çocuklar tarafından bile idare edilebilirlerdi.

Ama yanıldın Kont! Sen, Rusya için çalışan ve Rusya'da, herkesin, hür düşünmesini, konuşmasını, ruhunun isteklerini açıkça söylemesini, anlaşılacağına inanmasını, fikirleri yüzünden dayak yemekten, zindana atılmaktan, Sibirya'ya sürülmekten, ceza kamplarına gönderilmekten; Dukhobor'lara, Pavlov partisinin üyelerine ve daha binlerce Rus halkına yapıldığı için gün. geçtikçe zalimleşen ve kuvvetini tüm ülkede sürdürmek istiyeri idareci sınıfa, karşı çalışan kişilerin yaptıklarını yalan yanlış ve budalaca bir şekilde ilan ettin.

Dürüst ve namusluca bir şey değil bu, Kont! Kont Lev Nikolayeviç! Haklı olarak kazandığın ve sana, dünyada yaşıyan en büyük sanatçılarından biri ünvanını veren şöhretin, Rus halkını seven ve hiç bir karşılık beklemeden onların yararına çalışan kişilere haksız davranma selahiyetini vermez. Ve bunlar hiç bir zaman, senden daha az ça1ışmıyorlar.

Hatta gerçekte senden çok daha fazla çalışıyorlar. Bir sefer, tüm mutluluğa erişebilmek için, insanın fikirleri yüzünden ızdırap çekmesi gerektiğini söylemiştin. Senin bu kadar haksız ve kolayca mahkum ettiğin kişiler, acı çektiler ve has da çok acı çekrnedeler. Bunu sen de biliyorsun. Bu, alçak gönüllü, gösterişi  sevmeyen insanlar, sessiz bir şekilde, cesaretle, ızdıraplara katlanıyor, halkını bu ruh tutsaklığının utancından kurtarmak, hür yapmak için boğuşuyor, yüzlercesi, binlercesi bu dava uğruna ölüyor - onlarla aynı fikirde olmamak senin en tabii haklarından biri, Kont! Ama onları horlayıp,hürmetsizlik etmek hiç de hakkın değil!

Köylülerin tek ihtiyacının toprak olduğunu söylemekle de yanıldın... Burda, senin, katıksız aklın bir vecizesi olarak inandığın: «İnsan sadece ekmekle yaşıyamaz,» cümlesini inkar etmiş oluyorsun. Sen de gayet iyi biliyorsun ki, Rus. halkı sadece toprak değil, hür olarak düşünmeyi ve inanmayı da istiyor. Ve gene sırf bu yüzden onların Rusya'dan atıldıklarını, Sibirya'ya sürüldüklerini de gayet iyi biliyorsun.

Senin kendi öz memleketinin toprakları üzerinde. kanlar akar, yüzlerce, binlerce. iyi ve namuslu insan sığırlar gibi değil de, insanca yaşamak haklarını elde edebilmek için, ölürken, bütün dünyanın, söylediklerini, büyük bir dikkatle izlediği sen, ffkirlerinin temel düşüncesi olan, «Kişilerin ahlak bütünlüğü, bütün insanlığın isteği ve hedefi böyle bir hayat yaşamaktan başka  bir şey değildir,» sözünü yeniden tekrar edebiliyorsun demek.

Ama şöyle bir düşünüver, Lev Nikolayeviç. Kadın, ve erkeklerin sokaklarda kurşunlandığı ve bu iş bittikten sonra, yaralıların kaldırılması yasaklanan bir devirde sen insanın bütün vaktini sadece kişiliğinin ahlakını düzeltmek için harcıyacağını sanabiliyor musun?

Bugünkü hükumeti devireceklerinden şüphelenilen çoluk çocuğun, polis tarafından insafsızca dövüldüğünü gören bir kimse, nasıl olur da dünyanın karşısında davranışlarının felsefesini  yapabilir?

Aydın sınıfa dayak atmak için, 50 kopek'e adamların kiralanabildiği bir memlekette, sadece tek bir kişinin fikir huzuru nasıl düşünülebilir? Rus halkının bu cinsi, en aşağılık kişiler oldukları gibi, suçlarının da farkındadırlar.

Yalancı ve dalkavukların, insan topluluklarırıı birbirine düşman edip, kanlı olaylara sebep olduğu  bir memlekette, yaşanırken; insan kızgınlığının ve intikam hislerinin nasıl önüne geçebilir?  Ve bu katliamlar, sırf insanlığının haklarını ve değerini anlamış olan kişilerin ortadan kaldırılması için yapılmaktadır.

İnsanların, ihtiyaçları olmadığı gibi anlamadıkları bir savaş, onbinlerce kişiyi yok edip memleketi harab ediyor. İnsan kanının ıslaklığı hissedilen ve  kırmızı yazılarla çıkan gazeteler, askerin çektiği acıları bildiren haberlerle dolup taşıyor. Ve sonra, üzerlerine zorla asker elbisesi giydirilmiş mujik ölülerini düşünmek, savaş meydanlarında.

Şunu kabul. et ki, Kont, memleketi, böylesine acı olaylarla yüz yüze  gelmişken, insanın sadece kişiliğini düzeltmesi için çaba göstermesi, gerçeğe, güzelliğe, hürriyete gönül vermiş kişiler için, insanı isyan ettiren bir sahtecilik ve iki yüzlülükten başka bir Şey değildir.

Ve son olarak Kont, dünya çapındaki şöhretinin tepesinden, en iyi Rus insanlarını suçlamanı, ben de aynı şekilde sana karşı kullanarak senin Times gazetesine yazmış olduğun yazının, haksız budalaca ve zararlı olduğunu söylemekten çekinmiyeceğim.

Evet. Gerçekten zararlı. Memleketimizin çapulcu ve asalaklarını koruyan, budalaların çıkarına bekçi olmuş, halkımızın üzerine türlü çeşit baskıyı yapanları savunan, insanın içine nefret tohumları serpiştiren, gerçekleri küstahça değiştiren, murdar yalanlar söyliyerek, ızdırap çekmekten sersemlemiş olan Rus toplumunun tüm cesaretini kıran kişilerin yüzündeki tatmin olmuş sırıtkanlığı gördüm.

Ama  gün geçtikçe bu uşaklık durumlarını korumak için yalan söylemeleri zorlaşmakta, yeni yalanlar bulabilmek için son derece güçlük çekmekteler. Çünkü karşılarında hayatın bükülmez gerçekleri var. Ve bu yüzden şimdilik - senin yazmış olduğun mektup onları sevindirecek.

Bir kaç gün senin sözlerini tekrarlıyacaklar, tıpkı denize düşüp de boğulmamak için bir saman çöpüne sarılan insanlar gibi, yazdıklarına sarılacaklar ve Rusya'nın cesur, namuslu kişilerinin yüzüne, acı veren bir hakareti, kötü niyetlerinin sevinci içinde bağıracaklar: Lev Tolstoy sizden yana değil !  (2 )

M. Gorki

 

 

(1) 8 şubat 1900 yılında Lev Tolstoy, Gorki'ye yazdığı cevapta şöyle demektedir: “Yazıları beğendim, fakat seni yazılarından da fazla beğeniyorum.“

 (2) Bu mektup, Tolstoy'un «Rusyadaki Toplum hareketleri» adını taşıyan bir makalesinden sonra. yazılmıştır. Avrupa basınında çıkan bu yazıyı, Tolstoy, yabancı gazetelerin, Rusyadaki olaylar hakkında bilgi edinmeleri için kendisine sorulan suallerden sonra yazmış, ve yazısında, kendi fikrine göre, siyasi boğuşmanın, gerçek ilerlemeyi geciktireceğine inandığını açıklamıştır. Ona göre dünyadaki tüın kötülükler ancak «insanın içindeki dini ve ahlaki bütünlük» sayesinde kaldırılabilir.

 

 

Yeni yorum ekle

Düz metin

  • Hiç bir HTML etiketine izin verilmez
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünür.
  • Web sayfası adresleri ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantılara dönüşür.